Spintollen

Met een spintol kun je losse vezels met de hand verwerken tot zelfgesponnen garen. Het is een eenvoudige, eeuwenoude manier van spinnen waarbij je met behulp van een tol vezels uitrekt en in elkaar draait. Zo ontstaat een sterke draad die je verder kunt verwerken tot bijvoorbeeld breiwerk, haakwerk of weefwerk.

Handspinnen met een spintol is ambachtelijk, ontspannend en geeft je volledige controle over het karakter van je garen. Je bepaalt zelf hoeveel vezels je toevoegt, hoe fijn je spint en hoeveel twist je in het garen brengt.

Wat is een spintol?

Een spintol bestaat doorgaans uit een stok, de spil, met daaraan een tolgewicht, ook wel whorl genoemd. Aan de spil wordt de te spinnen vezel bevestigd. Door de spintol te laten draaien, ontstaat er twist in de vezels.

De combinatie van het uitrekken van de vezels en het toevoegen van twist bepaalt uiteindelijk hoe het garen eruit komt te zien. Met oefening leer je de vezel gelijkmatig toe te voeren en de hoeveelheid twist goed te doseren.

Een spintol is compact en gemakkelijk mee te nemen. Je hebt bovendien geen spinnewiel nodig om zelf garen te maken. Daardoor is een spintol een laagdrempelige manier om kennis te maken met het ambacht van handspinnen.

Verschillende soorten spintollen

Er bestaan verschillende uitvoeringen van spintollen. Ze verschillen onder andere in vorm, gewicht en de plaats van het tolgewicht.

Top-whorl spintol

Bij een top-whorl spintol bevindt het tolgewicht zich bovenaan de spil. Dit type is populair en veelzijdig. De spintol kan tijdens het spinnen worden rondgedraaid en vervolgens aan het uiteinde van de gesponnen draad hangen.

Bottom-whorl spintol

Bij een bottom-whorl spintol bevindt het tolgewicht zich onderaan de spil. Deze uitvoering heeft een andere balans en manier van werken dan een top-whorl. Welke variant prettig werkt, is voor een groot deel afhankelijk van persoonlijke voorkeur en de vezel waarmee je spint.

Turkse spintol

Een Turkse spintol bestaat uit een spil met twee paar armen die in elkaar worden gestoken. Tijdens het spinnen ontstaat een compacte bol garen rond de armen. Wanneer het spinnen klaar is, kunnen de onderdelen uit elkaar worden gehaald en kan de bol garen gemakkelijk van de spintol worden gehaald.

Deze uitvoering is geliefd bij spinners die hun gesponnen draad graag direct tot een mooie center-pull bol willen vormen.

Spintollen voor verschillende vezels

Een spintol kan worden gebruikt met veel verschillende soorten spinvezels. Denk bijvoorbeeld aan wol van schapen, maar ook aan alpaca, yak, angora, katoen, linnen en verschillende plantaardige of dierlijke vezelmengsels.

Niet iedere vezel gedraagt zich hetzelfde. Lange vezels, korte vezels, fijne vezels en vezels met veel natuurlijke krimp vragen ieder om een iets andere manier van spinnen. Het gewicht van de spintol speelt daarbij ook een rol.

Een lichtere spintol is bijvoorbeeld prettig wanneer je fijn garen wilt spinnen of met delicate vezels werkt. Voor bepaalde vezels en dikkere garens kan juist een wat zwaardere spintol prettig zijn.

De geschiedenis van het spinnen

Spinnen is een van de oudste textiele ambachten ter wereld. Lang voordat er moderne spinmachines en spinnewielen bestonden, werden vezels met eenvoudige handgereedschappen tot draad verwerkt.

De spintol behoort tot de oudste hulpmiddelen waarmee mensen vezels tot garen konden spinnen. Archeologische vondsten van spinklossen en spindels laten zien dat het spinnen al duizenden jaren op verschillende plaatsen in de wereld werd beoefend.

Door de eeuwen heen ontstonden verschillende vormen van spintollen, aangepast aan lokale materialen, technieken en soorten vezels. 

Spinnen met een spintol

Het mooie van een spintol is dat je het hele proces zelf in handen hebt. Van losse wol of andere vezels maak je stap voor stap een eigen draad.

Je begint met het voorbereiden van de vezels en bevestigt vervolgens de vezel aan de spintol. Door de tol te laten draaien en tegelijkertijd de vezel gecontroleerd uit te trekken, ontstaat twist. Door dit proces steeds te herhalen, groeit de hoeveelheid zelfgesponnen garen.

Met oefening krijg je steeds meer controle over de dikte, twist en structuur van je draad. Hierdoor kun je garen maken dat precies past bij het project waarvoor je het wilt gebruiken.

Kravelli spintollen

Kravelli is een klein Georgisch merk van handgemaakte houten spinbenodigdheden. Ieder item is uniek met niet alleen aandacht voor het uiterlijk maar ook voor balans, comfort en duurzaamheid. Wij zijn fan (: